Tak, część inwestycji w sztuczną inteligencję można sfinansować z dotacji unijnych i preferencyjnych pożyczek. Najważniejsze źródła w 2026 roku to program FENG, nowy Fundusz Pożyczkowy PARP oraz konkursy STEP dla technologii cyfrowych. Wsparcie obejmuje głównie wdrożenia powiązane z innowacją, a nie zakup pojedynczych licencji.
Artykuł wyjaśnia, z czego składa się koszt wdrożenia AI, które wydatki mają szansę na dofinansowanie i jak dobrać instrument do skali projektu. Pokazuje też, gdzie kończą się możliwości dotacji.
Spis treści
- Jak polskie firmy korzystają ze sztucznej inteligencji?
- Z czego składa się koszt wdrożenia AI w firmie?
- Z jakich programów można sfinansować AI?
- Jak działa nowy Fundusz Pożyczkowy PARP?
- Które wydatki na AI są kwalifikowalne? Porównanie
- Jak przygotować projekt AI pod dofinansowanie?
- FAQ - dotacje na sztuczną inteligencję
- Co warto zapamiętać?
Jak polskie firmy korzystają ze sztucznej inteligencji?
Polskie firmy korzystają ze sztucznej inteligencji rzadziej niż przedsiębiorstwa w większości krajów Unii. Według GUS w 2025 roku technologie AI stosowało 8,7 procent przedsiębiorstw zatrudniających co najmniej 10 osób. Rok wcześniej było to 5,9 procent. W zestawieniu Eurostatu Polska zajęła 26. miejsce na 27 państw członkowskich.
Różnice między branżami są bardzo duże. W sekcji informacja i komunikacja AI wykorzystywało 37,8 procent firm, a w budownictwie tylko 2,6 procent. Najczęściej wskazywaną barierą był brak ludzi i wiedzy o zastosowaniu AI. Koszty są drugim ważnym powodem odkładania decyzji, zwłaszcza w firmach produkcyjnych.
Z czego składa się koszt wdrożenia AI w firmie?
Koszt wdrożenia AI składa się z kilku warstw, a licencja na model jest zwykle najmniejszą z nich. Przy projektach produkcyjnych i logistycznych największe wydatki dotyczą integracji z istniejącymi systemami oraz infrastruktury. Dlatego pełny budżet wdrożenia w średniej firmie łatwo przekracza kilka milionów złotych.
- infrastruktura - serwery z kartami graficznymi, pamięć masowa, sieć, zasilanie awaryjne,
- oprogramowanie - licencje, platformy danych, narzędzia do trenowania i monitorowania modeli,
- integracja - połączenie z systemami ERP, MES, SCADA, magazynowymi i sprzedażowymi,
- dane - porządkowanie, opisywanie i zabezpieczenie danych firmowych,
- urządzenia - kamery, czujniki, roboty i sterowniki w projektach przemysłowych,
- ludzie i zgodność - szkolenia, zmiana procesów oraz dostosowanie do unijnego aktu o AI.
Rozporządzenie (UE) 2024/1689, czyli akt o sztucznej inteligencji, nakłada dodatkowe obowiązki przy części zastosowań. Dotyczy to na przykład systemów wysokiego ryzyka używanych w rekrutacji czy bezpieczeństwie produktów. Koszt zgodności warto uwzględnić w budżecie od początku.
Z jakich programów można sfinansować AI?
W 2026 roku projekty AI można finansować z kilku instrumentów, które różnią się skalą i wymaganiami. Wybór zależy od tego, czy firma tworzy własną technologię, czy wdraża rozwiązanie dostępne na rynku.
Ścieżka SMART w programie FENG finansuje prace B+R i wdrożenia innowacji. Moduł cyfryzacji może towarzyszyć projektowi, ale nie jest samodzielną ścieżką. Oznacza to, że sam zakup narzędzi AI bez elementu innowacji nie wystarczy. Projekt musi zawierać moduł badawczy albo wdrożenie innowacyjnego rozwiązania.
STEP dla technologii cyfrowych obejmuje sztuczną inteligencję jako jedną z technologii krytycznych. Dofinansowanie pojedynczego projektu może sięgnąć 150 mln zł, ale minimalna wartość kosztów to zwykle 10 mln zł. To instrument dla firm, które same wytwarzają technologie AI albo ich komponenty.
Europejskie Huby Innowacji Cyfrowych (EDIH) oferują MŚP bezpłatne doradztwo i możliwość przetestowania technologii przed zakupem. Przygotowują też Audyt Cyfrowy oraz Mapę Drogową Cyfrowej Transformacji. Dokumenty te są potrzebne między innymi przy wniosku o nową pożyczkę PARP.
Jak działa nowy Fundusz Pożyczkowy PARP?
Nowy Fundusz Pożyczkowy PARP to preferencyjna pożyczka z warunkową dotacją na cyfrową i zieloną transformację firm. Instrument ruszył we wrześniu 2026 roku, a łączna pula wynosi 792 mln zł z programu FENG. Według informacji PARP w pierwszej transzy dostępne jest 500 mln zł.
Pożyczka wynosi od 2,5 do 15 mln zł. W wariancie preferencyjnym oprocentowanie to 0,5 procent rocznie, okres spłaty do 15 lat, a karencja do 24 miesięcy. Warunkowa dotacja spłaca część kapitału w wysokości 5, 10 lub 15 procent kosztów inwestycji. PARP wprost wymienia wśród celów rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji, internecie rzeczy, chmurze i analizie danych.
To instrument szczególnie ciekawy dla firm, które nie spełniają wymogu innowacyjności w konkursach dotacyjnych. Trzeba jednak pamiętać, że to nadal pożyczka. Firma musi mieć zdolność do spłaty, a dotacja pokrywa tylko część kosztów.
Które wydatki na AI są kwalifikowalne? Porównanie
Kwalifikowalność wydatków zależy od regulaminu konkretnego naboru. Poniższa tabela pokazuje ogólne tendencje w programach unijnych dla firm.
| Rodzaj wydatku | Typowa kwalifikowalność | Uwagi praktyczne |
|---|---|---|
| Serwery, karty graficzne, czujniki, kamery | Zwykle kwalifikowalne | Muszą służyć celom projektu przez cały okres trwałości |
| Licencje i oprogramowanie jako wartości niematerialne | Zwykle kwalifikowalne | Ważna forma nabycia i okres licencji |
| Usługi integracji i wdrożenia | Często kwalifikowalne | Wymagane rozeznanie rynku lub konkurencyjny wybór wykonawcy |
| Abonamenty i usługi chmurowe | Ograniczona kwalifikowalność | Zwykle tylko w okresie realizacji projektu |
| Prace badawcze nad własnym modelem | Kwalifikowalne w projektach B+R | Wymagają opisu ryzyka badawczego i metodyki |
| Szkolenia pracowników | Zależnie od programu | Część instrumentów finansuje je w osobnym module |
Jak przygotować projekt AI pod dofinansowanie?
Projekt AI warto zaczynać od problemu biznesowego, a nie od wyboru technologii. Komisje oceniające sprawdzają, jaki efekt przyniesie wdrożenie i czy jest nowością dla firmy lub rynku. Ogólne hasło „wdrożenie sztucznej inteligencji” nie przekona ekspertów.
- Opisz proces, który AI ma usprawnić, i zmierz jego obecne koszty.
- Określ mierzalne wskaźniki, na przykład skrócenie czasu obsługi lub spadek liczby wad.
- Sprawdź jakość i dostępność danych, na których ma działać system.
- Oceń, czy rozwiązanie wymaga prac badawczych, czy jest gotowym produktem.
- Dobierz instrument do skali projektu i poziomu innowacyjności.
- Nie podpisuj wiążących umów z dostawcami przed złożeniem wniosku.
Przy większych projektach przedsiębiorcy często łączą kilka źródeł finansowania, na przykład dotację na B+R i pożyczkę na wdrożenie. Takie połączenie wymaga starannego planowania, aby nie sfinansować tego samego wydatku dwa razy. Firmy, które nie mają doświadczenia w projektach unijnych, korzystają w tym celu z pomocy doradców. W tym obszarze działa krakowska spółka A1 Consulting, której zespół od ponad 20 lat przygotowuje i rozlicza projekty finansowane z funduszy publicznych. Firma pomaga pozyskiwać dotacje unijne między innymi na cyfryzację przedsiębiorstw i wdrożenia oprogramowania.
Warto też uczciwie ocenić, czy dotacja w ogóle się opłaca. Przy małych wdrożeniach koszt przygotowania wniosku, czas oczekiwania i obowiązki sprawozdawcze mogą przewyższyć korzyść. W takich przypadkach szybszą drogą bywa finansowanie z własnych środków lub leasing.
FAQ - dotacje na sztuczną inteligencję
Czy można dostać dotację na zakup licencji ChatGPT lub podobnych narzędzi?
Dotacja na sam zakup abonamentów do popularnych narzędzi AI jest mało prawdopodobna. Programy unijne finansują projekty, które przynoszą trwałą zmianę w firmie i zawierają element innowacji. Abonamenty są zwykle traktowane jako koszt bieżący. Mogą być kwalifikowalne tylko jako część większego projektu i w ograniczonym okresie.
Ile wynosi dofinansowanie na wdrożenie AI?
Wysokość dofinansowania zależy od instrumentu, wielkości firmy i lokalizacji projektu. W dotacjach na wdrożenia intensywność pomocy dla MŚP sięga zwykle od kilkudziesięciu do 70 procent kosztów. W nowej pożyczce PARP warunkowa dotacja wynosi 5, 10 lub 15 procent kosztów inwestycji. Dokładne wartości określa regulamin naboru.
Czy mała firma może sfinansować AI z funduszy unijnych?
Tak, mała firma może sfinansować AI z funduszy unijnych, ale musi dobrać odpowiedni instrument. Pożyczka PARP zaczyna się od 2,5 mln zł, więc pasuje do większych projektów. Mniejsze firmy mogą korzystać z bezpłatnych usług EDIH, programów regionalnych oraz Ścieżki SMART, jeśli ich projekt zawiera element innowacji.
Czy akt o sztucznej inteligencji wpływa na dotacje?
Akt o sztucznej inteligencji nie zmienia zasad przyznawania dotacji, ale wpływa na koszt i zakres projektów. Systemy wysokiego ryzyka wymagają dokumentacji, nadzoru i oceny zgodności. Warto opisać te wymagania we wniosku, ponieważ pokazuje to dojrzałość projektu. Koszty zgodności mogą też częściowo mieścić się w budżecie projektu.
Co warto zapamiętać?
- W 2025 roku AI stosowało 8,7 procent polskich firm zatrudniających co najmniej 10 osób.
- Największe koszty wdrożenia AI to infrastruktura i integracja z systemami firmy.
- Ścieżka SMART wymaga elementu innowacji, a nie tylko zakupu narzędzi.
- Fundusz Pożyczkowy PARP oferuje od 2,5 do 15 mln zł z częściowym umorzeniem.
- Abonamenty na narzędzia AI rzadko są finansowane z dotacji.
